De geschiedenis van de mascotte

Wat is een mascotte?

In de basis is een mascotte een symbool dat een groep, merk of evenement vertegenwoordigt. Vaak in de vorm van een personage, dier of object met menselijke trekjes. Mascottes zijn er om geluk te brengen, het publiek te betrekken en een identiteit te belichamen. Maar tegenwoordig zijn ze meer dan dat: het zijn wandelende marketingcampagnes, sociale media-sterren en culturele iconen in één.

Waar komt het idee van de mascotte vandaan?

De geschiedenis van mascotte begint... tja, dat weten we niet precies. De term is in ieder geval afkomstig van het Franse - u raadt het al - mascotte, dat letterlijk 'geluksbrenger' betekent. Het woord raakte in zwang na de populaire komische opera La Mascotte van Edmond Audran in 1880. In deze voorstelling brengt een boerenmeisje geluk aan iedereen die haar in dienst heeft, zolang ze maar maagd blijft. Andere tijden, zal ik maar zeggen.

Hoewel de naam dus vrij recent is, is het idee van mascottes eeuwenoud. Denk aan totemdieren bij inheemse volkeren, of Romeinse legioenen met symbolische standaarden. Ook in het leger en op zee werden objecten, dieren of zelfs mensen beschouwd als geluksbrengers voor het team, regiment of schip.

De eerste in de geschiedenis van de mascotte

De opkomst van sport als volksvermaak in de 19e eeuw gaf mascottes een nieuwe rol. In de Verenigde Staten begonnen universiteiten dieren in te zetten als mascottes tijdens sportwedstrijden.

Een van de bekendste pioniers is Handsome Dan, een bulldog die in 1892 de officiële mascotte werd van Yale University. Deze levende mascotte paradeerde trots langs de zijlijn tijdens wedstrijden en groeide uit tot een cultureel fenomeen. Andere universiteiten volgden snel, met beren, hanen, tijgers en ezels als geluksdier.

Mascottes in sport hadden toen vooral symbolische waarde: kracht, trouw, snelheid of slimheid. Allemaal eigenschappen die teams zich wilden toe-eigenen. Ze werden het emotionele uithangbord van een club of universiteit.

Van dieren naar dansende kostuums

In de 20e eeuw veranderde alles. Met de komst van televisie en later social media werd de mascotte een visueel spektakel.

In plaats van een echte hond langs het veld, kwam er een medewerker in een groot pak - kleurrijk, herkenbaar en vaak een tikje onhandig. Deze transformatie was praktisch (je hoeft het beest geen eten te geven) én strategisch: een kostuumfiguur is fotogeniek, grappig en flexibel inzetbaar.

Een mijlpaal was de introductie van Mr. Met in 1963, de mascotte van honkbalteam New York Mets. Een man met een gigantisch honkbalhoofd werd een van de eerste echte 'geanimeerde' mascottes in Amerikaanse sport.

Ook op het internationale podium deden mascottes hun intrede. De Olympische Spelen van 1972 in München presenteerden Waldi, een teckel in regenboogkleuren, als eerste officiële mascotte. Sindsdien is geen enkel groot sportevenement compleet zonder een aaibaar, cartoonesk boegbeeld.

Mascottes als merkbouwers: van Tony the Tiger tot TikTok

Waar sport begon, volgde de reclamewereld. Al in het begin van de 20e eeuw begonnen bedrijven karakters te gebruiken om producten te verkopen: Loeki de Leeuw luidt nog steeds onze reclames in, Tony the Tiger gaf ontbijtgranen een stoere, sportieve identiteit en natuurlijk was daar Ronald McDonald, de clown die fastfood tot een familiespektakel maakte.

Deze mascottes werden gezichten van merken. Ze spraken jong en oud aan, bleven jarenlang herkenbaar en waren uitstekend inzetbaar in campagnes. In marketingtermen: ze verhoogden brand recall, vertrouwen én conversie.

Tegenwoordig leven veel mascottes vooral op sociale media. Denk aan de dansende M&M’s, de sarcastische Twitter-tonen van Duolingo's uil of de TikTok-versies van fastfoodmascottes. De mascotte is meegegroeid met het medium.

Waarom mascottes ons blijven aanspreken

Wat maakt mascottes zo effectief? Vier simpele redenen:

1. Ze maken merken menselijk

Mascottes geven een gezicht en karakter aan een gezichtloos bedrijf. Ze kunnen grappig, wijs, stoer of vertederend zijn, en daardoor makkelijker een emotionele band met mensen opbouwen. Je bent geen bedrijf meer, je bent je mascotte. Personificatie is een goede manier om dichter tot mensen te komen.

2. Ze zijn visueel krachtig

Met hun felle kleuren, grote ogen en over-the-top bewegingen zijn mascottes gemaakt om op te vallen. Perfect in een tijd waarin je binnen 3 seconden iemand moet grijpen op een scrollende tijdlijn of wanneer je de aandacht op een groot voetbalveld wilt pakken.

3. Ze zijn cultureel tijdloos

Of je nu 8 bent of 80: iedereen kent wel een mascotte uit zijn jeugd. Ze zitten in ons collectieve geheugen en blijven daardoor relevant.

4. Ze vertellen verhalen

Mascottes zijn verhalendragers. Ze kunnen merkwaarden vertolken, campagnes verpersoonlijken of maatschappelijke thema’s aan de kaak stellen, zonder saai te worden. De 'lore' achter sommige mascottes is echt gigantisch.

En nu? De mascotte van de toekomst is digitaal

De toekomst van mascottes is virtueel. Steeds meer merken zetten digitale mascottes in: als avatars op sociale media, als 3D-geanimeerde influencers of zelfs als AI-gegenereerde karakters.

Kijk naar Lil Miquela, een virtuele influencer met miljoenen volgers, of de Phryges, de mascottes van de Olympische Spelen 2024 in Parijs, die online een heel eigen leven leiden.

Ook in videogames, educatie en branded content spelen mascottes een hoofdrol. Ze worden steeds vaker slim ontworpen om te interacteren met doelgroepen, in plaats van alleen te entertainen.

De geschiedenis van de mascotte: van cartoon tot communicatiemiddel

De mascotte is meer dan een grappig pak of cartoonfiguur. Het is een krachtig communicatiemiddel dat al meer dan een eeuw meebeweegt met onze cultuur, technologie en marketing.

Of het nu een bulderende bulldog is langs de zijlijn, een cornflakes-tijger op de ontbijttafel of een dansende avatar op TikTok — mascottes blijven ons aanspreken, omdat ze iets menselijks geven aan het abstracte.

Een mascotte kan een flinke boost geven aan je merk. Het maakt het persoonlijker, herkenbaar en je hebt altijd iemand om je verhaal te vertellen. Het kan dus een goede manier zijn om je sterker neer te zetten. Mocht je het willen proberen, denk dan wel goed na over je merk en de strategie die de mascotte moet uitstralen. Heb je die? Succes!