Wat een bewuste leider kan leren van Donald Trump

1. Besteed aandacht aan beeldvorming

Voor Donald Trump gaat beeldvorming boven alles. Hij moet altijd overkomen als succesvol en krachtig. Daarom besteedt hij veel aandacht aan het decor en is zijn Oval Office inmiddels overladen met goudbeschilderde objecten. Goud is goed. Nadeel: te veel goud komt ordinair over en vaak strookt de buitenkant niet met de binnenkant. Wie echter te weinig aandacht besteedt aan beeldvorming loopt grote risico’s. Dat ondervond Joe Biden.

2. Denk groot

Trumps vader was een vastgoedmagnaat van Queens, een buitenwijk van New York. Manhattan was de beroemdste wijk van New York, vanwege zijn wolkenkrabbers, Broadway en Wall Street. Manhattan was dan ook de plek waar de jonge Donald in de jaren ‘70 naartoe ging. Zijn adagium: ‘If you think, you might as well think big.’ Daarmee sloot hij naadloos aan op de Amerikaanse cultuur, waar alles groter dan groot moet zijn.

3. Beloon loyaliteit

Om succesvol te zijn heb je andere mensen nodig. Vertrouwen en loyaliteit zijn essentieel om resultaten te behalen. In zijn tweede termijn benoemde Trump in zijn kabinet uitsluitend mensen die zich in de voorgaande periode loyaal aan hem hadden getoond. Hun loyaliteit werd beloond. Dit had overigens ook een nadeel: competentie, ervaring en capaciteiten werden ondergeschikt gemaakt aan persoonlijke loyaliteit jegens de leider. Met alleen jaknikkers om hem heen ontbreekt gezonde tegenspraak en ligt rampspoed op de loer.

4.Vier je successen

In Nederland was ‘succes’ decennialang een vies woord. Zelfpromotie werd weggezet als ‘opscheppen’. Daarom zijn we zo allergisch voor typisch Amerikaanse op-de-borstklopperij. Dat is inmiddels wel een beetje veranderd. Bescheidenheid is nog steeds een deugd, maar successen vieren is ook belangrijk, vooral als het verdiend is en de team spirit versterkt. Trump laat geen gelegenheid voorbijgaan om zijn successen onder de aandacht te brengen. Zijn ongezonde narcisme zorgt er echter voor dat hij overdrijft, weerstand opwekt en zich successen toe-eigent van anderen. Trump doet het te veel, Biden deed het te weinig. Kortom: vier je successen, maar doe het met mate.

5. Benut tegenslag in je voordeel en geef niet op

Trump was de eerste oud-president die formeel werd aangeklaagd en een rechtbank als beklaagde betrad. In feite was dat een schande, met een ‘mugshot’ als resultaat. Maar Trump gebruikte de politiefoto in zijn voordeel, als ‘bewijs’ dat hij het slachtoffer was van een hetze. Tijdens de daaropvolgende presidentscampagne werd de foto de meest populaire afbeelding op alle MAGA (Make America Great Again)-merchandise. Totdat een andere foto nog populairder werd.

6. Toon veerkracht en zelfvertrouwen

De mislukte moordaanslag op presidentskandidaat Trump leverde de meest iconische foto op uit zijn hele leven. Nadat hij getroffen was aan zijn rechteroor dook hij onmiddellijk omlaag, om kort daarop weer op te staan met bloed op zijn gezicht. Hij stak zijn vuist in de lucht en riep ‘fight, fight, fight’ naar zijn supporters. Daarmee gaf hij zijn campagne een nieuwe impuls. Er zijn mensen die zeggen dat hij op dat moment zijn herverkiezing veilig stelde.

7. Herhaal je boodschap en zorg altijd voor een cliffhanger

Al vroeg in zijn loopbaan ontdekte Trump dat als je een bewering, waar of niet, maar vaak genoeg herhaalt, er altijd mensen zijn die het gaan geloven. In elk geval vergroot je de kans dat je boodschap wordt onthouden. Hetzelfde principe geldt natuurlijk in de reclamewereld. Maar leiders vergeten dit nog wel eens en denken dat één keer uitleggen of vertellen genoeg moet zijn. Dat is een misvatting. Een ander aspect beheerst Trump ook als geen ander: altijd zorgen dat men uitkijkt naar het vervolg. Daarom hoor je hem vaak zeggen dat er over twee of drie weken bewijs zal komen voor een bewering (dat bewijs komt nooit), of hij verwijst naar een volgende ontmoeting (met Poetin bijvoorbeeld), naar een besluit dat hij gaat nemen of naar meer informatie bij de volgende persconferentie. Zo hou je de aandacht vast, een ware kunst in deze tijden, waarin iedereen vecht om ieders aandacht. Zonder cliffhanger haakt je publiek af. ‘Stay tuned!’

7 DON’TS van het lederschap van Donald Trump

1. Lieg als de waarheid jou niet uitkomt

Trump is een pathologische leugenaar. Barbara Res, zijn bouwmeester van Trump Tower, was achttien jaar lang getuige van zijn neiging om de waarheid in zijn voordeel bij te stellen en schreef het boek ‘Tower of Lies’ om de Amerikanen te waarschuwen. Resumé: ‘It’s so much easier to control things when truth is taken out of the equation. The fastest and easiest way from point A to point B is always a lie.’ President Trump loog onlangs nog dat de tegenvallende banencijfers niet klopten en ontsloeg daarop de verantwoordelijke manager, met als gevolg dat de markt de komende economische cijfers niet meer kan vertrouwen. Een andere leugen had nog grotere gevolgen.

2. Ontken gemaakte fouten of pijnlijke verliezen

Nadat Trump de verkiezingen van november 2020 had verloren, loog hij dat hij die toch had gewonnen. Hij ontkende dat hij fouten had gemaakt en gaf anderen de schuld. Bovendien herhaalt Trump vaak zijn fouten, doordat hij er niet van leert. De verantwoordelijkheid voor gemaakte fouten schuift hij altijd van zich af. Het resultaat van zijn ‘election denial’ was een bestorming van het Capitool en een verdere ondermijning van het vertrouwen in de democratie en de rechtsstaat.

3. Doe alsof je boven de wet staat

Ongeveer 5000 rechtszaken heeft Trump gevoerd in zijn leven en dat aantal groeit nog elke dag. Van zijn vroegere mentor, de beruchte advocaat Roy Cohn, had hij geleerd dat je de wet naar je hand kan zetten, zolang je de rechter in je broekzak hebt en je de beste advocaten inhuurt. Door zijn benoemingen van drie rechters in The Supreme Court, die hem nota bene immuniteit in zijn rol als president hebben verschaft, waant hij zich nu onaantastbaar. Maar dat is hij niet. Als zelfvertrouwen doorgroeit naar hoogmoed dreigt grootheidswaan of zelfs grootheidswaanzin. Dan nadert het einde.

4. Negeer fatsoensnormen

Een leider heeft een voorbeeldfunctie. Als hij of zij die misbruikt door fatsoensnormen naast zich neer te leggen volgen aanhangers dat gedrag. Slecht voorbeeld doet slecht volgen. De gevolgen kunnen desastreus uitpakken voor alle betrokkenen. Voor een treffend voorbeeld hoeven we niet eens naar Amerika te kijken, want in Den Haag hebben we kunnen zien waar dit toe leidt. Alle vier regeringspartijen ondervonden de nadelen, terwijl de oppositie er garen bij spint. De CDA-leider stijgt in de peilingen door... fatsoen.

5. Stel je eigenbelang boven lands- of bedrijfsbelang

Trump stelt consequent zijn eigen belang boven dat van het land. Hij weigerde zijn zakelijke belangen los te koppelen van zijn presidentschap. Trump en zijn familie verdienen daar vele miljoenen aan, ten koste van de Amerikaanse belastingbetaler en het imago van de VS. Qatar schonk hem een Boeing 747. Zijn nieuwe belastingwet spekt zijn eigen zakken en die van zijn rijke vrienden, maar dient niet het landsbelang.

6. Behandel je medewerkers als sekteleden

Wie zich afvraagt waarom de meest fanatieke Trump-aanhangers hun leider altijd trouw blijven doet er goed aan hem te zien als een sekteleider. Sekte-expert Steven Hassan beschreef in zijn boek ‘The Cult of Trump’ hoe Trump alle technieken toepast die hij had gezien bij sekteleiders als Moon en Jim Jones. Bij de MAGA-aanhangers zag Steven alle kenmerken die hij kende van beruchte sektes. Hersenspoeling, indoctrinatie en ‘gaslighting’ kan heel effectief zijn, maar heeft zelden gunstige gevolgen voor de sekteleden of hun omgeving. Menig leidinggevende streeft wellicht naar de aanbidding door zijn of haar medewerkers, maar als dat te ver gaat moet er ergens een lampje gaan branden.

7. Leid als een dictator

Menig leidinggevende zou wellicht ook zijn of haar organisatie willen leiden als een dictator (‘Het is hier geen democratie!’), maar bij Trump kunnen we zien waar dat uiteindelijk toe kan leiden. Hij voldoet aan alle tien kenmerken van een dictator die ik in mijn boek ‘Het Dictatorvirus’ heb beschreven. Slecht leiderschap leidt vrijwel altijd tot een angstcultuur en uiteindelijk is rampspoed het resultaat. Kortom: doe niet als Trump.

In de Trilogie ‘The American Dictator’ duikt Frank Schaper nog dieper in de filosofie en het leiderschap van Trump. Nu online en in de bibliotheek verkrijgbaar.

De Trilogie ‘The American Dictator’ van Frank Schaper

Over Frank Schapers

Frank Schaper is personal coach, zelfstandig leiderschapstrainer en auteur. Hij schreef 9 boeken, waaronder een trilogie over het leiderschap van de Amerikaanse president Donald Trump. Ook vond het met zijn broer de Geo-voetbal en het Flat Globe-kaartensysteem uit.

Frank Schapers, auteur van de Trilogie ‘The American Dictator’