De stijging komt niet uit de lucht vallen. Eerder dit jaar werden in de eerste drie maanden al bijna 61.000 bedrijfsbeëindigingen geregistreerd, dat is 37 procent meer ten opzichte van dezelfde periode in 2024. Destijds bleek bovendien dat bijna driekwart van alle stoppende bedrijven een eenmanszaak betrof.
Strengere regels maken opdrachtgevers voorzichtig
Een belangrijke verklaring voor de toename is de aangescherpte handhaving van de Wet DBA, die schijnzelfstandigheid moet tegengaan. Sinds januari controleert de Belastingdienst weer strenger op arbeidsrelaties tussen zelfstandigen en opdrachtgevers. Hoewel 2025 een overgangsjaar is zonder boetes, zorgt de aangekondigde handhaving nu al voor onzekerheid. Veel opdrachtgevers kiezen voor loondienstconstructies of stoppen helemaal met de inzet van zzp'ers.
Daling starters remt groei ondernemerschap
Niet alleen het aantal stoppende zelfstandigen neemt toe, ook het aantal starters daalt. In het tweede kwartaal van 2025 registreerde de KvK 53.799 nieuwe inschrijvingen, dertien procent minder dan een jaar eerder. Volgens Gabriël Baysoy, zzp-expert bij Onderneming.nl, spelen meerdere factoren mee: "We zien dat opdrachtgevers terughoudender zijn geworden door de handhaving op schijnzelfstandigheid. Tegelijkertijd kiezen nieuwe ondernemers vaker voor een bv in plaats van een eenmanszaak. Ook de hoge vaste lasten en de aantrekkelijke arbeidsmarkt met veel banen in loondienst maken dat de drempel om te starten hoger ligt."
Kantelpunt voor zelfstandigen
Met meer stoppers en minder starters groeit het aantal bedrijven in Nederland nauwelijks nog, slechts 1,2 procent in een jaar tijd. Dat is het laagste groeicijfer in tien jaar. Baysoy: "De markt voor zelfstandigen verschuift zichtbaar. Maar als er niet snel meer duidelijkheid komt over de spelregels in de praktijk voor zelfstandigen, lopen we het risico dat ondernemerschap ontmoedigd wordt. Dat zou niet alleen zzp'ers raken, maar ook de innovatie en flexibiliteit van de hele economie."
