Keuze voor zekerheid of vrijheid

Ga je voor vast of ZZP?

ZZP
Tiewen Visser
Voor sommige werknemers, ook wel loonslaven genoemd in de freelance-wereld, is het direct duidelijk dat ze voor eeuwig vast in hun werk gaan zitten. Dag in dag uit naar hetzelfde kantoor, op de fiets, trein of die eeuwige file. Maar je hebt wel zekerheid en ’s avonds na de stamppot of een wereldgerecht uit een kartonnen verpakking kun je onbezorgd de tv aanzetten en languit op de bank liggen.

Toch lonkt voor veel mensen het freelance-bestaan. Zelfstandigen zonder personeel winnen steeds meer terrein. Een trend die vooral in liberale markten interessanter klinkt dan de gereguleerde Nederlandse markt, waarin collectieve verzekeringen net zo gewoon zijn als de regen en de koeien in de wei. Maar Nederland verliberaliseert:  dat wil zeggen dat het vaste werk ook in onze strak gereguleerde economie aan populariteit inboet. De regering ligt intussen in een spagaat: moet de freelancer meereguleren of als aparte, bijna persona non grata, behandeld worden? Modelovereenkomsten vervingen de VAR in de wet DBA, maar dat bleek zo rampzalig dat ex-staatssecretaris Eric Wiebes het hele plan parkeerde op de parking van mislukte overheidsprojecten

De wet DBA

​Ondanks de paniek die de wet DBA veroorzaakte, hielden de ZZP’ers dapper stand. Toch heeft het wel de vraag opgeroepen wanneer freelancen interessant is en wanneer niet? Dat is een moeilijk te beantwoorden vraag. Stel je werkt als consultant voor een grote werkgever. Het kan zijn dat je dan eigenlijk zelf alles regelt: je netwerkt, je maakt persoonlijk afspraken met klanten en die betalen ook nog eens een uurtarief voor geleverde diensten. Het lastige hieraan is echter: het bedrijf waarvoor je werkt levert jou gratis reclame, statuur en zorgt voor een beter imago. Toch blijft er van het uurtarief veel aan de strijkstok kleven. Jouw werkgever moet wel verdienen aan de opdracht en kan het uurtarief niet alleen aan jou geven. 

Maar zelfs wanneer je wel dat uurtarief helemaal opstrijkt moet je er rekening mee houden dat je winstbelasting betaalt, niet arbeidsongeschikt verzekerd bent en geen vakantiedagen en vakantiegeld krijgt. Oftewel: je bent overgeleverd aan je eigen vindingrijkheid en spaargedrag. Gelukkig zijn er veel meer ZZP’ers zoals jij, dat betekent dat je er niet alleen voor hoeft te staan. Zo kun je je verzekeren in een broodfonds en je krachten bundelen in een coöperatie. Dat gebeurt vooral in de markt voor schrijvende freelancers, omdat zij doorgaans minder betaald worden en dus de steun bij elkaar goed kunnen gebruiken. Ook ontbreekt vaak kennis en ondernemersgeest die veel andere zelfstandig ondernemers wel hebben.

ZZP’er tegen wil en dank?

In sommige sectoren, zoals pakketbezorging en inderdaad de media, zijn veel freelancers aan de slag die liever op basis van een vast contract zouden willen werken. Voor hen is 'freelancen, ja of nee?' geen vraag, maar een moeten. In zo’n geval is het lastig om de voors en tegens van vast of zelfstandig tegen elkaar op te laten wegen. Laten we daarom kijken naar een ideale situatie, waarin deze vraag wel van belang is en welke belangen hierin wegen.

Vrijheid

Een vaste baan biedt zekerheid maar heeft ook een gebrek aan vrijheid. Niet voor niets spreken ZZP’ers in de volksmond graag over loonslaven om vaste banen te ridiculiseren. De vrijheid hebben om thuis te werken, je eigen uren in te delen en  niet in het keurslijf van 9 tot 5 te zitten zijn aanlokkelijke geluiden in deze flexibele tijden. Hiermee breek je uit je werkcocon en ben je eigen baas. Daarmee komen we bij het tweede punt van deze vrijheid; eigen baas zijn. Dat betekent dat je niet gebonden  bent aan wie of wat dan ook. Klinkt leuk, in de praktijk begrijpen niet alle opdrachtgevers dit. In principe mag een opdrachtgever geen aanwijzingen geven en je dirigeren. Het gebeurt in de praktijk toch vaak. Dat komt doordat freelancers worden geacht uit expertise iets toe te voegen aan een bedrijf. Wanneer jij een loodgieter inhuurt, vaak ook een freelancer, dan gaat die ook geen aanwijzingen van jou opvolgen. Het lastige is echter: waar ligt die grens van expertise toevoegen en ergens in dienst zijn als freelancer? Dat is moeilijk te zeggen, sommige freelancers gedijen er nu eenmaal goed bij als ze wel opdrachten krijgen waarmee ze vanuit hun expertise aan het werk kunnen, het is soms lastig als extern om vakinhoudelijk de boel om te gooien. 

Geld

Genoeg over de vrijheid, geld speelt natuurlijk een veel doorslaggevender rol in jouw beslissing. Toegegeven: bij geld draait het vaak om een tweetal zaken, enerzijds de hoeveelheid die jij als ondernemer kunt binnen harken ten opzichte van een vast salaris. Maar ook speelt de financiële rompslomp een rol.  Dat laatste kan een belangrijke reden zijn af te zien van een zelfstandigenbestaan. Zelfstandigen doen niet eens per jaar aangifte, maar zijn ieder kwartaal druk bezig met hun aangiftes. Zoals gezegd moet je als ZZP’er overal zelf voor zorgen, dat betekent dat je winstbelasting ook zelf moet betalen. Dat kun je drukken door uitgaven te doen en die van de winst af te trekken, maar dat betekent een hoop rekenwerk en een heleboel administratie. 

ZZP naast vast

Toch hoef je als ondernemer lang niet altijd een keuze te maken. Vast en ZZP kunnen namelijk ook naast elkaar bestaan. Je kunt parttime gaan werken en daarnaast los geld verdienen als freelancer. Veel bloggers  en vloggers zijn zo hun carrière gestart. Hierbij is het belangrijk je CAO te controleren. Mag je van je werkgever wel werken naast je huidige baan? Deze voorwaarden zijn opgesteld in de arbeidsovereenkomst. Het kan zijn dat je werkgever sceptisch is omdat hij van jou honderd procent inzet verwacht, net als jij je honderd procent wilt inzetten voor je bedrijfje. 

Conclusie

De keuze voor vast of ZZP is een keuze die afhangt van allerlei factoren. Fysieke factoren, maar ook persoonlijkheid en ondernemersgeest spelen een belangrijke rol . Wie voor zichzelf begint moet namelijk enigszins begaafd zijn met de kunst om zichzelf te verkopen, een netwerk op te bouwen en daarbij de ondernemende guts te hebben om risico’s te nemen en doortastend aan de slag te gaan. 

Ook de keuze voor geld en vrijheid zijn soms moeilijk te maken. Als freelancer kun je vakantie nemen wanneer je wilt, maar bij ziekte word je niet doorbetaald, evenals het feit dat je geen vakantiegeld krijgt en geen betaalde vrije dagen hebt. Dat alles bij elkaar zorgt ervoor dat je uiteindelijk een vangnet mist en de zekerheid in je werk. Daarvoor in de plaats komt een heleboel vrijheid en verantwoordelijkheid voor jouw onderneming. Freelancen kan een feestje zijn, mits je daar goed op bent voorbereid en de juiste ondernemersmentaliteit hebt. 

Zelfstandigenaftrek 

Een groot fiscaal voordeel voor de ZZP’er is de zogenaamde zelfstandigenaftrek. Dat betekent dat je als zelfstandige bij meer dan 1.225 uur per kalenderjaar een bepaald bedrag van je winst mag afhalen, om zo de kosten te drukken. In 2017 is dat bedrag op 7.280 euro gezet. Ook de starter mag in de eerste vijf jaar van zijn onderneming tweemaal per kalenderjaar een bedrag van  2.123 euro aftrekken van de winst, de zogenaamde startersaftrek

afbeelding van Tiewen Visser

Tiewen Visser | Redacteur

Bekijk alle artikelen van Tiewen